Online alışverişte tüketici haklarıyla ilgili önemli bir gelişme, Resmi Gazete'de yayımlanan bir kararla gündeme geldi. Anayasa Mahkemesi (AYM), e-ticaret platformlarını ayıplı ürünler nedeniyle sorumluluktan muaf tutan iki yasal düzenlemeyi iptal etti.
Platformların Sorumluluğu Artıyor
Önceden, tüketiciler yalnızca satın aldıkları ürünün ayıplı çıkması durumunda satıcıya başvurabiliyordu. Bununla birlikte, satıcının iletişim bilgileri geçerli değilse ya da iflas etmişse, tüketiciler genellikle haklarını aramakta zorlanıyordu. AYM'nin aldığı bu iptal kararı, internet üzerinden alışveriş yapan e-ticaret platformlarının belirli şartlarda ayıplı ürünlerle ilgili sorumluluk üstlenmesini sağlayacak. Bu durum, tüketicilerin haklarını koruma kapasitesini artıracak.
Anayasa Mahkemesi Kararının Ardındaki Dava Süreci
Karar, internetten alınan ayıplı bir ürünle ilgili açılan manevi tazminat davasından kaynaklandı. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, bazı hükümleri Anayasa'ya aykırı bulduktan sonra konuyu Anayasa Mahkemesi'ne taşıdı. Yüksek Mahkeme, 12 Şubat 2026'da verdiği kararı, 2 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlayarak herkesin bilgisine sunmuş oldu.
Pasif Aracı Tanımına Yeniden Bakış
Mahkeme kararının gerekçesinde, e-ticaret platformlarının her zaman sadece alıcı ve satıcıyı bir araya getiren pasif aracı konumunda olmadığına dikkat çekildi. Günümüzün pek çok e-ticaret platformu, satış sürecinde aktif rol almakta, ödemeleri almakta ve ürün bilgileri üzerine önemli kontrol yetkisine sahip olmaktadır. Dolayısıyla, bu platformların tamamının sorumluluktan muaf tutulması, tüketicilerin mülkiyet haklarını riske atmakla kalmıyor, aynı zamanda devletin tüketiciyi koruma yükümlülüğünü de zedeliyor. AYM, mevcut düzenlemenin tüketici ve platform arasındaki menfaat dengesini tüketici aleyhine bozduğu sonucuna vardı.
Kararın Yürürlük Tarihi
Verilen kararın yürürlüğe girmesi hemen gerçekleşmeyecek. Anayasa Mahkemesi, hukuki boşlukların ortaya çıkmasını önlemek amacıyla iptal hükmünün dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Yeni düzenleme Mart 2027'de uygulanmaya başlayacak. Bu süre zarfında Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), e-ticaret platformlarının sorumluluklarını yeniden ele alarak düzenleyici bir çerçeve oluşturması bekleniyor.
Tüketicilere Sağlanan Yeni Haklar
Yeni düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte, satın alınan bir ürünün ayıplı çıkması durumunda kullanıcıların yalnızca satıcıya değil, aynı zamanda satışın yapıldığı e-ticaret platformuna başvuru yapabileceği bir sistem kurulacak. Satıcıya ulaşamayınca platformun mağduriyeti çözmesine yönelik yükümlülük altına girmesi bekleniyor. Böylece platformlar, hukuki sorumluluk da üstlenerek tüketicilerin mağduriyetlerini daha hızlı ve etkili bir biçimde gidermeyi hedefleyecektir. Uzmanlar, bu kararın ayrıca e-ticaret sitelerinin denetim süreçlerini güçlendireceği ve müşteri şikayetlerine yönelik daha hızlı yanıtlar verileceği görüşünde birleşiyor.
