Otomatik katılım sisteminin (OKS), tamamlayıcı emeklilik sistemine (TES) dönüşmesi uzun bir süredir tartışma konusu. Bu kapsamda, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yürütülen birinci basamak emeklilik sisteminin arkasına, ikinci basamak emeklilik sisteminin eklenmesi planlanıyor. Bu uygulama ile birlikte, yurtiçindeki tasarrufların arttırılması hedeflenirken, SGK üzerindeki emekli aylığı yükü azaltılması ve emeklilikte refah seviyesinin sürdürülebilirliği amaçlanıyor.
2026'da Gözler TES'e Çevrilecek
Son yıllarda yapılan yıllık programlar ve orta vadeli stratejilerde, tamamlayıcı emeklilik sistemine dair hedef ve planlamalara yer verildiği görülüyor. Cumhurbaşkanlığı 2026 Yılı Programı’nda, otomatik katılım sisteminin işveren katkısını da içeren ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği ve tamamlayıcı emeklilik sisteminin hayata geçeceği ifadesi dikkat çekiyor. Orta Vadeli Programda ise bu dönüşümün 2026 yılını kapsayan nisan-haziran döneminde gerçekleştirilmesi bekleniyor. Tarih yaklaştıkça bu konuda gözler, OKS'den TES'e geçiş sürecine çevriliyor.
Otomatik Katılım Sistemi Nasıl Çalışıyor?
Otomatik katılım sistemi kapsamında, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna rapor edilen prime esas kazançlarının yüzde 3’ü oranında prim kesilmektedir. Yeni iş hayatına atılan kişilerin OKS’ye katılımı zorunlu olup, isteyenler bu sistemden ayrılabilmektedir. Ancak, tesiste getirilen yeniliklerle, 45 yaş ve altındaki herkese zorunlu prim kesintisi uygulanması planlanıyor. Ayrıca, işverenin de bu yeni sistem çerçevesinde prim kesintisi yapması gerekecek. Başlangıçtaki işveren katkısının düşük tutulması ön görülse de ilerleyen dönemlerde kesinti oranlarının arttırılması düşünülüyor.
Sendikaların Kaygıları ve İşveren Görüşleri
OKS'den TES'e geçiş şekliyle ilgili olarak, işçi sendikaları ve işveren kuruluşlarının bazı çekinceleri bulunmaktadır. Özellikle, kıdem tazminatının yeni sistem ile nasıl etkileneceği konusunda kaygılar mevcut. Son günlerde yapılan açıklamalar, kıdem tazminatına zarar verilmeyeceği yönünde olsa da, taslakta yapılması öngörülen değişiklikler sendikaların tepkisini çekmekte. Sendikalar, mevcut kıdem tazminatı haklarının kaybedilmemesi ve tazminatı alamayan çalışanların da bu haktan faydalanması gerektiği konusunda kararlılıkla duruyorlar. İşçilerden zorunlu kesintiler yapılacak olması da sendikaların itirazlarına neden olan bir diğer mesele.
Ekonomi Yönetiminin Denge Politikaları
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, özellikle çalışanların işverenlerine yönelik yüklerin artırılmaması gerektiğinin altını çizmiştir. Yılmaz, bu tür düzenlemelerin, etkili bir şekilde değerlendirilmeli ve önceden iyi bir hazırlık süreciyle gündeme getirilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bu açıklamalar, işçi sendikalarının ve işveren örgütlerinin çekincelerinin dikkate alındığını ve konunun olgunlaşması için bir süre daha zamana ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, mevcut ekonomik durum göz önüne alındığında, bu tarz düzenlemelerin dikkatle ele alınması gerektiği vurgulanıyor.
Bireysel Emeklilik ve OKS'nin Performansı
Tamamlayıcı emeklilik sisteminin zorunlu hale getirilmesi gündemde olmasa da, gönüllülük esasına dayanan bireysel emeklilik sisteminin (BES) son zamanlarda çekiciliği artmaktadır. BES'e devlet katkısının önceki oranlardan düşürülmesine rağmen, getirilerinin diğer yatırım araçlarıyla kıyaslandığında daha iyi performans sergilediği gözlemleniyor. Ancak, OKS’de getirilerin aynı düzeyde olamaması, çalışanların fon seçiminde yetkisiz olmaları ve fon çeşitliliğinin kısıtlı kalması gibi nedenlerle açıklanabiliyor. 2026 Cumhurbaşkanlığı programında, OKS’nin fon çeşitliliğinin artırılacağı yönündeki hedefler ise, çalışanların daha fazla seçeneklere sahip olmasını hedefliyor. Bu düzenlemeler hayata geçirilirse, OKS’ye gönüllü katılımlar artabilir.
