Mazeretsiz devamsızlık konusu, hem Devlet Memurları Kanunu hem de İş Kanunu çerçevesinde çeşitli yaptırımlara tabi tutulmaktadır. Mazeret bildirmeden işe gelmeyen devlet memurlarına öncelikle disiplin cezaları uygulanırken, en son çare olarak memurluktan çıkarma gibi ciddi yaptırımlar gündeme gelmektedir. İşçiler içinse yaptırımlar daha sert olabilmektedir. Şimdi, memur ve işçilerin mazeret izinlerini daha yakından inceleyelim.
Memurların Mazeret İzinleri
Devlet memurları, belirli durumlarda mazeret izinleri alabilirler. Bu izinler arasında doğum izni, babalık izni gibi durumlar mevcutken, memurun veya çocuğunun evlendiği ya da aile üyelerinin vefat ettiği hallerde yedi gün izin verilmesi söz konusudur. Ayrıca, memurların merkez teşkilatında atamaya yetkili amirler aracılığıyla, bir yıl içinde toplam on gün mazeret izni alma hakkı bulunmaktadır. Bu izin, gerektiğinde amirin onayıyla bölümler halinde de kullanılabilir. Öğretmenler haricinde, zaruri durumlarla karşılaşan memurlara ek olarak on gün daha izin verilebilir fakat bu süre yıllık izin süresinden düşülmektedir.
Uzun Süreli Hastalık İzinleri
Devlet memurlarının sağlık durumları da göz önünde bulundurularak çeşitli izin hakları tanınmıştır. Örneğin, kanser, verem ya da akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklarda memurlar 18 aya kadar izin alabilir. Diğer hastalıklar için ise bu süre 12 ay ile sınırlıdır. Tedavi sürecinin devam etmesi durumunda gerekli raporlar sunularak izin süreleri uzatılabilmektedir. Ayrıca, ağır kaza geçiren veya uzun süreli hastalığı bulunan aile üyeleri için de memurlar, 3 aya kadar refakat izni alabilirler. Bu süre, gerektiği durumda uzatılabilmektedir.
İşçilerin Mazeret İzinleri
İşçiler, belirli koşullar altında mazeret izinleri alabilmektedir. Evlilik, evlat edinme ya da yakın aile üyelerinin vefatı gibi durumlarda yalnızca 3 güne kadar ücretli izin verilmektedir. Ayrıca, eşinin doğum yapması durumunda işçiye verilen izin süresi 5 günden 10 güne çıkarılması planlanmaktadır. Bunun yanı sıra, yüzde 70 oranında engelli ya da sürekli hastalığı olan çocukların tedavisinde çalışan ebeveynlerden sadece biri tarafından, bir yıl içinde on güne kadar izin alınabilir. Bu izinler, işçilerin haklarını ve ailevi durumlarını gözeterek düzenlenmiştir.
Disiplin Yaptırımları ve İhlaller
Devamsızlık durumunda memurlar için kademeli disiplin yaptırımları uygulanmaktadır. Mazeretsiz devamsızlık yaşayan memurlar, ilk etapta disiplin cezası ile karşılaşırken, süresiz veya kesintisiz devamsızlık yaşanması durumunda ceza süreci daha da ağırlaşmaktadır. Aylıksız izin durumu ise, mazeretin ortadan kalkması halinde belirli bir süre içindeki dönüş yapılmadığında memurun istifası olarak değerlendirilmektedir. Eğer bir memur bir yıl içinde toplam 20 gün üzersinde devamsızlık yaparsa, memurluktan çıkarılır.
İşçilerin İhbar Süreleri ve Yaptırımlar
İşçi devamsızlığı, yapılan işin gerekliliklerinden dolayı daha ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. İşçinin hastalık, kaza veya doğum gibi durumlar haricinde devamsızlık yaşaması, 3 iş günü veya bir ay içinde 5 iş gününü aştığında işveren tarafından ihbar tazminatı olmaksızın işten çıkarma hakkı doğar. İşveren, işçi izinsiz veya haksız bir nedenle ard arda devamsızlık yaparsa, ayrıca üst üste belirli günler içinde izin almaksızın işe gelmemesi durumunda da iş akdini fesh edebilir. Bu noktada, işçinin iş yerinde huzursuzluk yaratabilecek durumları da göz önünde bulundurulmakta olup, hapis cezası gibi bir durum söz konusu olursa, işveren işten çıkarma hakkını kullanabilir.
