Ankara Sanayi Odası (ASO), 2025 yılına dair İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi (İLTEK) sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Geçen yıl ilk kez yayımlanan bu endeksin bu yılki raporunda 2023, 2024 ve 2025 yılına ait veriler bir arada sunularak, şehirlerin teknolojik gelişimlerine dair karşılaştırmalar yapılması mümkün hale getirildi.
Proje Ekipleri ve Çalışma Süreci
Projenin liderliğini sürdüren ASO Genel Sekreteri Prof. Dr. Mehmet Cansız, Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) kökenli uzmanlardan oluşan bir ekiple çalıştıklarını ifade etti. Proje ekibinde DPT kökenli Dr. Ahmet Dinçer ve Seda Aydın’ın yanı sıra, Ankara'nın üniversitelerinden öğretim üyeleri de yer almakta. Bu akademisyenler arasında Prof. Dr. Nuri Yavan, Prof. Dr. İbrahim Semih Akçomak, Dr. Mustafa Ünsalan gibi isimler bulunuyor. Ayrıca, TEPAV Kalkınma Programı Direktörü Ekrem Cünedioğlu ile Buse Yılmaz da projeye danışmanlık yapmaktadır. Rapor, 37 farklı değişkeni göz önünde bulundurarak illerin teknolojik gelişmişlik düzeylerini belirlemektedir.
Amaç ve Beklentiler
ASO Başkanı Seyit Ardıç, araştırma sonuçlarının tanıtıldığı basın toplantısında, ASO – İLTEK’in yayın olmanın ötesinde, Türkiye’nin teknoloji yolculuğunda bir navigasyon aracı olarak değerlendirildiğini belirtti. Ardıç, amaçlarının şehirleri yarıştırmak değil, onların kapasitelerini anlamak, başarıyı görünür kılarak olası riskleri erkenden tespit etmek ve Türkiye'nin yüksek katma değere sahip üretim süreçlerine geçişini hızlandırmak olduğunu vurguladı. Ayrıca, teknolojinin günümüzde sadece ekonomik bir rekabet unsuru değil, aynı zamanda siyasi egemenlik alanında da önemli bir rol oynadığını ifade etti.
Teknolojik Gelişmede Ankara’nın Önemi
Ardıç, ASO – İLTEK sonuçlarının Türkiye'nin teknoloji üretim merkezi olarak Ankara'nın konumunu açıkça ortaya koyduğunu dile getirdi. Ankara, araştırma ve inovasyon kapasitesinde birinci sırada bulunuyor ve bu liderliği yalnızca üretim hacmi ile değil, aynı zamanda üniversite, kamu ve sanayi iş birliği olanaklarının güçlenmesiyle sağlıyor. Nitelikli insan kaynakları, teknoparklar ve teknoloji geliştirme merkezleri gibi unsurlar da Ankara'nın bu başarısına katkı sağlıyor. Özellikle savunma ve havacılık sektöründe derin teknoloji üretim kapabiliteleri sayesinde, araştırma ve geliştirmeyi yenilikçi süreçlere dönüştürmesi, Ankara’nın toplam ihracatının yüksek teknoloji payını artırdı.
Gelecek Vizyonu ve Trendler
Ardıç, Türkiye'nin kilogram başına ihracat değerinin 1,57 dolar olduğunu, bu rakamın savunma ve havacılık sektöründe 65 dolara çıktığını belirtti. Bu tür başarıları sürdürebilmek için yeni bir bakış açısına ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekti. İnsan kaynağını çekmek ve elde tutmanın daha da önemli hale geldiğini ifade eden Ardıç, yani yeni çalışma stratejileri geliştirilmesi gerektiğine vurgu yaptı.
Savunma Sanayisinde İvme
Projenin direktörü Prof. Dr. Mehmet Cansız, bu yılın araştırma temasının savunma sanayii olduğunu belirtti. Türkiye'nin savunma sanayiindeki başarısına rağmen, bu alanda yapılan teknolojik yeniliklerin sivil alanlarda üretime dönüştürülmesinin önemine dikkat çekti. Rapor, politikacılar için belirli konularda bir rehber niteliğinde malzeme sunmayı hedefliyor.
Şehirler Arasında Rekabet
Yayınlanan raporda, teknolojik gelişim sıralamasında Ankara liderliğini korurken, İstanbul, Eskişehir, Kocaeli, İzmir, Kayseri, Bursa ve Sakarya gibi diğer şehirler onu takip etti. Özellikle Eskişehir ve Kocaeli geçen yıla göre düşüş yaşarken, Kayseri gösterdiği performans sayesinde 6. sıraya yükseldi. Niğde ve Iğdır ise sıralamalarda önemli ilerlemeler kaydetti.
Yapay Zeka ve İnsan Kaynakları
Türkiye'de robotik ve mühendislik alanındaki gelişmeler dikkat çekici şekilde artarken, 2022-2023 döneminde Türkiye’de endüstriyel robot sayısının %15 arttığı tespit edildi. Ancak, net yapay zeka becerisi göçü sorunu Türkiye’nin en önemli problemlerinden biri olmaya devam ediyor. Raporda, Türkiye’nin YZ alanındaki yatırımlarının, dünya ile karşılaştırıldığında yetersiz olduğu vurgulandı. Özellikle YZ stratejisini somut eylemlere dönüştürerek AR-GE yatırımlarını artırmaya, veri paylaşım altyapısını kurmaya ve yetenekli araştırmacıları ülke içinde tutmaya yönelik adımlar atması gerektiği ifade edildi.
